Je energiefactuur uitgelegd: waar gaat je geld naartoe?

Uit welke vier delen bestaat je energiefactuur?

Elk bedrag op je factuur heeft een herkomst. Weet je welk deel waar vandaan komt, dan zie je meteen waarop je wel en niet kan wegen.

De energiekost is het enige stuk waarover leveranciers met elkaar concurreren. Die bestaat uit een vaste vergoeding, de energiecomponent per kWh en de kosten voor groene stroom en warmte-krachtkoppeling. De Vlaamse Nutsregulator, het vroegere VREG, houdt daar toezicht op.

De heffingen zijn federaal en gewestelijk. Federaal gaat het om de bijzondere accijns en de energiebijdrage, gewestelijk in Vlaanderen om de bijdrage aan het Energiefonds. Die laatste is trouwens het enige stuk van je Vlaamse factuur waarop geen btw wordt gerekend.

Hoeveel betaal je aan nettarieven?

Nettarieven dekken het transport van stroom over het hoogspanningsnet en de verdeling tot bij jou thuis. Je betaalt ze via je leverancier, maar het geld gaat naar je netbeheerder en naar Elia.

Voor 2026 heeft de Vlaamse Nutsregulator concrete bedragen gepubliceerd. Het referentieprofiel is een gezin dat 3.500 kWh elektriciteit per jaar verbruikt met een maandpiek van 4,26 kW. Dat gezin betaalt 463 euro inclusief btw aan nettarieven, waarvan 97 euro transmissiekost. Dat is 20 euro minder dan in 2025. Voor aardgas gaat het bij een verbruik van 17.000 kWh om 276 euro, ofwel 16 euro meer dan het jaar voordien.

Belangrijk om te weten: die bedragen verschillen per netgebied. Tussen het duurste en het goedkoopste netgebied in Vlaanderen zit een verschil van 19% voor elektriciteit. Waar je woont bepaalt dus mee wat je betaalt, en daar heb je zelf geen invloed op.

Wat is het capaciteitstarief en wat kost het je?

Sinds 2023 hangt een deel van je Vlaamse nettarief af van hoe hard je piekt, niet alleen van hoeveel je verbruikt. Dat is het capaciteitstarief.

Je digitale meter meet elk kwartier hoeveel vermogen je afneemt. Het hoogste kwartier van de maand is je maandpiek. Op je jaarafrekening rekent je leverancier met het gemiddelde van je maandpieken over de voorbije twaalf maanden. Ligt dat gemiddelde onder 2,5 kW, dan betaal je toch dat minimum.

In 2026 kost dat gemiddeld 53,39 euro per kW per jaar exclusief btw. De werkelijk gemeten gemiddelde maandpiek in Vlaanderen ligt op 4,24 kW, over meer dan een miljoen digitale meters. Reken je die twee cijfers samen, dan kom je op ongeveer 226 euro per jaar exclusief btw. Wie op het minimum van 2,5 kW zit, betaalt ongeveer 133 euro.

Één piek kan dus een heel jaar doorwerken. Zet je vaatwas, wasmachine en oven tegelijk aan terwijl je auto laadt, dan tikt dat kwartier mee in je afrekening. Heb je een sociaal tarief, dan betaal je geen capaciteitstarief.

Wat verschilt er tussen Vlaanderen en Wallonië?

De vier delen zijn overal dezelfde. De nettarieven en de regels errond niet.

Woon je in Wallonië, dan gelden de Vlaamse piekregels dus niet voor jou. Daar draait het sinds 1 januari 2026 om wanneer je verbruikt: de daluren liggen er nu tussen 11 en 17 uur en tussen 22 en 7 uur, zeven dagen op zeven.

Waar kan je zelf op wegen?

Drie van de vier delen liggen vast. Op het vierde, en op je verbruik, heb je wel greep.

• Je energiekost. Vergelijk je contract met wat er vandaag op de markt staat. In Vlaanderen doe je dat via de V-test van de Vlaamse Nutsregulator, in Wallonië via CompaCWaPE.
• Je piek. Woon je in Vlaanderen, spreid dan zware toestellen over de dag in plaats van ze samen te laten draaien.
• Je voorschotbedrag. Laat het aansluiten bij je werkelijke verbruik, zodat de jaarafrekening geen verrassing wordt.

Overstappen kost je niets. Volgens de CREG kan je je contract op elk moment beëindigen met één maand opzeg, zonder verbrekingsvergoeding. Dat geldt zowel voor vaste als variabele contracten. Je nieuwe leverancier regelt de overstap.

Wil je zien waar je piek vandaan komt in plaats van te gokken, dan geeft de June Dongle je live inzicht in je verbruik via de P1-poort van je digitale meter.

Veelgestelde vragen