Het korte antwoord
Je wordt niet van vandaag op morgen afgesloten. Tussen een onbetaalde factuur en een afsluiting zitten in Vlaanderen een herinnering, een ingebrekestelling, een opzegtermijn van 45 dagen, de overname door Fluvius en een commissie die alleen bij unanimiteit beslist. Elke stap heeft een termijn waarin je iets kan doen.
In dit artikel
De procedure staat in het Energiebesluit en ligt vast. Je leverancier mag er niet van afwijken, en jij hebt bij elke stap een termijn.
Dag 0
De factuur
De uiterste betaaldatum ligt minstens 15 kalenderdagen na ontvangst. Een factuur geldt als ontvangen op de derde werkdag na verzending.
Na de vervaldag
De betalingsherinnering
De eerste drie herinneringen per jaar zijn gratis. Vanaf de vierde mag je leverancier maximaal 7,50 euro aanrekenen plus verzendkosten. Ben je beschermde afnemer, in de communicatie van de regulator beschermde klant genoemd, dan mag hij daarvoor nooit kosten aanrekenen.
Minstens 15 dagen later
De ingebrekestelling
Dit is het scharnierpunt. Je hebt vanaf hier 15 kalenderdagen om schriftelijk te laten weten welke regeling je wil. Doe je dat niet, dan mag je leverancier opzeggen.
Daarna
De opzegging
De opzegtermijn bedraagt wettelijk minstens 45 kalenderdagen, en je leverancier blijft in die periode leveren. Tot acht dagen voor het einde kan je nog bij een andere leverancier tekenen.
Twee dingen die hier vaak misgaan. De vermelding van een openstaand saldo op je volgende factuur is geen herinnering en ook geen ingebrekestelling: dat staat letterlijk zo in het consumentenakkoord. En zolang je een factuur betwist, moet je leverancier de invordering van het betwiste bedrag opschorten; dat staat in het consumentenakkoord. De Ombudsdienst voor Energie zet er op zijn eigen startpagina bij dat hij je dan ook geen aanmaningen of ingebrekestellingen voor dat bedrag mag sturen zolang hij je betwisting niet weerlegt.
Binnen die 15 kalenderdagen na de ingebrekestelling heb je drie wegen, en de wet noemt ze alle drie bij naam.
Als
je denkt dat je het zelf kan spreiden
Vraag een afbetalingsplan bij je leverancier
Weigert hij, dan moet hij dat motiveren en een alternatief plan voorleggen. Aanvaard je dat alternatief niet binnen 15 kalenderdagen, dan mag hij opzeggen.
Als
het je boven het hoofd groeit
Kies voor een afbetalingsplan via het OCMW
Je leverancier stuurt je dossier dan onmiddellijk door naar het OCMW van je woonplaats. Je moet die keuze wel binnen dezelfde 15 dagen schriftelijk melden.
Als
je al bij een schuldbemiddelaar zit
Kies voor een erkende instelling voor schuldbemiddeling
Zelfde procedure: je wijst de instelling aan en je leverancier stuurt het dossier door.
Let op de formulering, want die is preciezer dan ze klinkt. Het Energiebesluit geeft je geen absoluut recht op een afbetalingsplan. Wat het wel doet: je leverancier moet je die drie mogelijkheden uitdrukkelijk noemen in zowel de herinnering als de ingebrekestelling, hij moet een weigering motiveren, en hij moet dan zelf een alternatief voorstellen. Het is dus geen gunst die hij zomaar kan afwimpelen, maar ook geen knop die je alleen hoeft in te drukken.
Wat je in diezelfde periode het best meteen nakijkt, is of je recht hebt op het sociaal tarief. Dat is een federale maatregel, hij is in heel België identiek en hij wordt in de meeste gevallen automatisch toegekend: de FOD Economie geeft elke drie maanden aan de leveranciers door wie ervoor in aanmerking komt. Eén misverstand is hardnekkig: de verhoogde tegemoetkoming geeft geen recht meer op het sociaal tarief. Die uitbreiding liep van 1 februari 2021 tot 30 juni 2023 en is afgelopen.
Kijk eerst of je het sociaal tarief krijgt
Het scheelt structureel op elke factuur, en je hoeft er meestal niets voor te doen.
Wie heeft recht op het sociaal tarief?Het bedrag wordt elk kwartaal opnieuw vastgesteld door de CREG.
Dan val je niet in het niets. Betaal je de schulden niet en vind je geen nieuwe leverancier voor je contract afloopt, dan levert Fluvius verder als sociale leverancier. Je tekent daar geen contract; het is een vangnet dat automatisch werkt.
De Vlaamse Nutsregulator zegt er zelf iets bij dat je moet weten: je krijgt daar niet de voordeligste prijs van de markt, maar een gemiddelde prijs die hoger kan liggen dan het goedkoopste contract dat je zelf zou vinden. Ben je beschermde klant, dan krijg je wel het sociaal tarief.
Fluvius activeert daarbij de voorafbetalingsfunctie in je digitale meter, publiek bekend als Prepaid en vroeger de budgetmeter. Dat gebeurt van op afstand en je kan de vervanging van een analoge meter niet weigeren. Wat het kost: niets. De plaatsing, het in- en uitschakelen van die functie en het weghalen van de stroombegrenzer zijn altijd voor rekening van de netbeheerder.
Loopt je krediet op: er is een noodkrediet van 75 euro, een bedrag dat elk jaar op 1 januari geïndexeerd wordt. Is ook dat op, dan schakelt je meter over op de minimale levering van elektriciteit: een vermogen dat overeenstemt met tien ampère bij 230 volt. Die stroom is niet gratis, je verbruikt hem op je eigen rekening. Zodra je openstaande schuld bij Fluvius onder 150 euro zakt, schakel je terug naar die minimale levering, en op vraag van het OCMW kan dat vroeger.
Voor aardgas bestaat die automatische minimale levering niet. Tussen 1 november en 31 maart kan je onder voorwaarden wel een minimale levering aardgas aanvragen bij je OCMW, dat dan om de veertien dagen een bedrag op je meter laadt. De bedragen voor de winter 2026-2027 worden in oktober 2026 bekendgemaakt.
Ja, maar niet zomaar en niet door je leverancier. Voor een afsluiting wegens wanbetaling moet Fluvius toestemming vragen aan de Lokale Adviescommissie, kortweg de LAC. Die bestaat in elke gemeente en wordt voorgezeten door het OCMW.
Fluvius dient een dossier in vanaf 500 euro schuld voor elektriciteit of voor aardgas, of 1.000 euro voor de twee samen, en ook als je een afbetalingsplan weigert of niet naleeft. Blijft je schuld onder 500 euro, dan kan Fluvius in plaats daarvan een afbetalingsplan in je meter activeren dat de schuld met 5 euro per week afbouwt, en dat moet minstens dertig kalenderdagen vooraf gemeld worden.
Wat de LAC doet, en dat is de moeite:
Daarbovenop staat de winterperiode. In Vlaanderen mag de toevoer van elektriciteit of aardgas niet afgesloten worden tussen 1 december en 1 april, en de minister kan die periode verlengen afhankelijk van de weersomstandigheden. Let op één ding: sommige overheidspagina's noemen nog 1 maart als einddatum. Het Energiebesluit zegt sinds juli 2024 uitdrukkelijk 1 april.
Dat verbod geldt niet in alle gevallen. Bij een onveilige situatie, bij leegstand en bij fraude mag er wel afgesloten worden, en daarvoor is zelfs geen toestemming van de LAC nodig.
Vlaanderen
Fluvius is de sociale leverancier, de Lokale Adviescommissie beslist bij consensus over een afsluiting, en er wordt niet afgesloten tussen 1 december en 1 april.
Wallonië
Daar loopt het anders: geen afsluiting zonder toestemming van de vrederechter, een Commission locale pour l'énergie die over iets anders beslist dan de LAC, en een winterperiode van 1 november tot 31 maart. Toezicht bij de CWaPE.
Woon je in Wallonië, lees dan de Franstalige versie van dit artikel. De twee regelingen lijken op elkaar en zijn het niet; de termijnen, de instanties en de datums verschillen alle drie.
| Instantie | Waarvoor |
|---|---|
| Je leverancier | Altijd eerst. Factuur, herinnering, afbetalingsplan, opzegging. Hij moet binnen vijf werkdagen antwoorden, tien bij een betwiste factuur. |
| Het OCMW | Sociaal onderzoek, afbetalingsplan, minimale levering aardgas in de winter. Zit de LAC voor. |
| Fluvius | Levering als sociale leverancier, Prepaid, de meter, de aansluiting. |
| De Lokale Adviescommissie | Geeft het advies waarop een afsluiting of heraansluiting rust, en beslist dus in de praktijk of het doorgaat. Gratis voor jou. |
| De Ombudsdienst voor Energie | Geschil met je leverancier, gratis, maar pas nadat je het eerst bij je leverancier hebt geprobeerd. |
Eén afbakening die verwarring scheelt: de Ombudsdienst voor Energie is federaal en is niet bevoegd voor een afsluiting. Dat is een gewestelijke bevoegdheid. De Ombudsdienst behandelt geschillen met je leverancier, doet dat gratis, heeft daarvoor 90 kalenderdagen die eenmaal verlengd kunnen worden, en zijn aanbeveling is niet bindend. Een gerechtelijke procedure blijft daarna mogelijk. Contact opnemen is daarom niet zinloos: gaat je vraag over iets gewestelijks maar is ze aan een energiebedrijf gericht, dan zorgt de dienst voor de doorverwijzing naar de bevoegde gewestelijke instantie.
Nog iets dat weinig mensen weten: gaat je leverancier failliet of verliest hij zijn vergunning, dan neemt de netbeheerder over als noodleverancier. Voor huishoudelijke afnemers duurt die noodlevering maximaal twaalf maanden, en zodra je dertig dagen door de noodleverancier beleverd wordt, moet hij je laten weten dat je terugkeert naar een leverancier op de markt, met een verwijzing naar het vergelijkingsinstrument van de Vlaamse Nutsregulator. Verwar dat niet met de sociale leverancier: die vangt je op als jij geen leverancier meer vindt, de noodleverancier als je léverancier wegvalt.
Niet snel. Er zit minstens een herinnering en een ingebrekestelling tussen, met telkens vijftien dagen, daarna een opzegtermijn van minstens 45 kalenderdagen waarin je leverancier blijft leveren, en daarna neemt Fluvius over als sociale leverancier. Een afsluiting kan pas na een advies bij consensus van de Lokale Adviescommissie, en tussen 1 december en 1 april mag ze helemaal niet.
Heb ik recht op een afbetalingsplan?Niet als absoluut recht. Wat het Energiebesluit wel oplegt: je leverancier moet je in de herinnering én de ingebrekestelling wijzen op de drie mogelijkheden, een afbetalingsplan met hemzelf, via het OCMW of via een erkende instelling voor schuldbemiddeling. Weigert hij jouw voorstel, dan moet hij dat motiveren en zelf een alternatief plan voorleggen.
Wat kost een budgetmeter of Prepaid?Niets. De plaatsing van de digitale meter met geactiveerde voorafbetalingsfunctie, het in- en uitschakelen van die functie en het weghalen van de stroombegrenzer zijn altijd ten laste van de netbeheerder. Wat je wel betaalt, is de stroom die je verbruikt, ook die van het noodkrediet en van de minimale levering.
Krijg ik het sociaal tarief automatisch?In de meeste gevallen wel. De FOD Economie geeft elke drie maanden aan de leveranciers door wie recht heeft, op basis van de gegevens van de sociale instellingen en het Rijksregister. Je hoeft dan zelf niets te doen. Opgelet: de verhoogde tegemoetkoming geeft er sinds 30 juni 2023 geen recht meer op.
Mag mijn leverancier kosten aanrekenen voor een herinnering?De eerste drie herinneringen per jaar zijn gratis. Vanaf de vierde mag hij maximaal 7,50 euro aanrekenen, vermeerderd met de portkosten. Ben je beschermde afnemer, dan mag hij voor een herinnering of een ingebrekestelling nooit kosten aanrekenen. En zolang je een factuur betwist en hij die betwisting niet weerlegt, moet hij de invordering opschorten.
Nog dit, want het hoort erbij te staan. June is geen energieleverancier en lost geen schulden op. Wat June doet, is elke maand het aanbod van meer dan zeventien leveranciers vergelijken en de overstap regelen als het voordeliger kan. Dat helpt structureel, niet acuut. Wie vandaag een factuur niet rond krijgt, heeft eerst het sociaal tarief, een afbetalingsplan en het OCMW nodig. Hoe June precies werkt, staat op de pagina over hoe het werkt.
Voor later, als het weer rustiger is
Structureel minder betalen begint bij een contract dat nog bij je past.
Bekijk June Switch PlusJune vergelijkt elke maand het aanbod van 17+ leveranciers en regelt de overstap als het voordeliger kan.
Bronnen