Het korte antwoord
Heb je een digitale meter, dan kan je kiezen voor een maandafrekening: je krijgt elke maand je afrekening en betaalt voor wat je de voorbije maand verbruikte. Met een klassieke meter, of als je voor een jaarafrekening kiest, krijg je die een keer per jaar. Het maandbedrag schommelt wel mee met de seizoenen.
Wat je hieronder vindt
Vier (Vlaamse Nutsregulator, geraadpleegd 18 augustus 2026). Ze worden vaak door elkaar gehaald, en dat verklaart waarom mensen soms denken dat ze twee keer betalen voor dezelfde maand.
| Soort | Wanneer | Waarvoor je betaalt |
|---|---|---|
| Maandafrekening | Elke maand | De energie die je de voorbije maand verbruikte |
| Jaarafrekening | Eén keer per jaar, rond hetzelfde moment | Het verbruik van het voorbije jaar, verrekend met je voorschotten |
| Voorschotfactuur | Maandelijks, tweemaandelijks of anders | Een schatting vooraf, om verrassingen bij de jaarafrekening te vermijden |
| Slotfactuur | Onder meer bij een verhuis of een leverancierswissel | De afrekening van je verbruik tot je meterstand op dat moment |
De verwarring zit tussen de eerste twee. Bij een jaarafrekening betaal je het jaar door voorschotten, en een keer per jaar wordt de rekening opgemaakt. Bij een maandafrekening betaal je achteraf voor wat de meter effectief geteld heeft, dus er valt geen voorschot te verrekenen.
Twee dingen, en het tweede is de reden waarom niet iedereen ze wil.
Je betaalt onmiddellijk voor wat je verbruikte. Geen schatting vooraf en geen jaarlijkse afrekening die kan tegenvallen. Wat de meter telde in juli, staat op je factuur van augustus.
Het bedrag schommelt met de seizoenen. Verwarm je op aardgas of elektrisch, dan betaal je in de winter meer per maand en in de zomer minder. Bij een jaarafrekening met voorschotten wordt dat seizoenseffect net over het hele jaar uitgesmeerd.
Dat verschil is geen detail voor wie op een strak maandbudget zit. Een gezin dat met gas verwarmt, betaalt in januari merkelijk meer dan in juli. Wat je in totaal verbruikt verandert niet, de spreiding over het jaar wel.
Daar staat een voordeel tegenover dat vaak onderschat wordt: je hebt sneller zicht op je verbruik. Valt je maandafrekening hoog uit, dan weet je dat binnen enkele weken in plaats van na twaalf maanden, en kan je je verbruik ook sneller bijsturen.
Voorwaarde: de keuze voor een maandafrekening hoort bij de digitale meter. Heb je een klassieke meter, dan ontvang je volgens de regulator elk jaar rond hetzelfde moment je afrekening.
Omdat er niets is dat je eruit duwt. Wie nooit iets kiest, blijft staan waar hij stond, en dat is bij het systeem van voorschotten met een afrekening per jaar.
Dat systeem stamt uit de tijd van de klassieke meter, en toen was er geen alternatief. Een meter die één keer per jaar wordt afgelezen, kan je nu eenmaal niet per maand afrekenen. De voorschotten waren de manier om die jaarlijkse rekening draaglijk te maken.
Met een digitale meter vervalt die technische reden. De meterstand is er elke maand, dus de vraag verschuift van wat kan naar wat je wil. Voor wie die keuze nooit bewust gemaakt heeft, is dit het moment om ze een keer te bekijken.
Je tarief verandert niet omdat je factuur vaker komt, en je verbruik evenmin. Wat verandert is wanneer je betaalt en hoeveel duidelijkheid je onderweg hebt.
Bij voorschotten met een jaarafrekening betaal je twaalf keer ongeveer hetzelfde bedrag, en één keer per jaar komt het verschil. Dat verschil kan in je voordeel zijn of tegen je, en je weet het pas op het einde.
Bij een maandafrekening bouwt zich geen verschil op, want er is niets vooruitbetaald dat later verrekend moet worden. Het bedrag dat je in januari ziet, is wat januari gekost heeft.
Dat laatste is precies waarom de vergelijking niet gaat over goedkoper of duurder. Ze gaat over voorspelbaarheid tegenover zichtbaarheid. Voorschotten geven je een stabiel maandbedrag en een onzeker moment op het einde. Een maandafrekening geeft je een schommelend maandbedrag en geen afrekening achteraf.
Blijf je bij een jaarafrekening, dan is je voorschot een schatting. Die vertrekt van de meterstanden van het vorige jaar, of van je verbruikshistoriek van de afgelopen drie jaar.
Dat verklaart waarom een voorschot soms hardnekkig verkeerd staat. Het kijkt achteruit. Is er iets veranderd aan je situatie, dan weet je leverancier dat niet uit zichzelf.
Bij de jaarafrekening legt je leverancier het totaalbedrag naast het totaal van je betaalde voorschotten. Ligt je afrekening hoger, dan betaal je bij. Ligt ze lager, dan wordt het verschil aan jou terugbetaald. Daarna worden je voorschotten normaal gezien opnieuw berekend.
Je kan het laten aanpassen. De regulator geeft daar voorbeelden van: je bewoont je woning tijdelijk niet, je hebt extra toestellen gekocht waardoor je meer verbruikt, of je hebt zonnepanelen geplaatst. Die lijst is niet gesloten.
Weigert je leverancier de aanpassing, dan moet hij dat goed motiveren. Een weigering zonder uitleg is dus geen geldig antwoord.
Omgekeerd geldt hetzelfde. Stelt je leverancier zelf een wijziging van je voorschot voor, dan kan je daartegen verzet aantekenen. Je hebt daarvoor tot vijftien dagen tijd, gerekend vanaf het moment dat je het voorstel van je leverancier hebt gekregen. Dat is een korte termijn, dus laat de brief niet liggen.
Je factuurvorm kiezen is één ding. Je tarief is het andere.
Met June Switch Plus vergelijken we je werkelijke verbruik met wat er op de markt is en regelen we de overstap. Jij hoeft niets uit te zoeken.
Wij regelen het. Jij bespaart. Geen gedoe.
Je wil geen jaarlijkse verrassing meer
Dan: maandafrekening. De jaarafrekening is de post waar een tegenvaller zich opstapelt, en die verdwijnt.
Je hebt een strak maandbudget en verwarmt op gas
Dan: denk twee keer na. Je wintermaanden worden zwaar, terwijl voorschotten dat effect net uitsmeren.
Je wil je verbruik actief opvolgen en bijsturen
Dan: maandafrekening. Je ziet het effect van een aanpassing binnen de maand in plaats van na een jaar.
Je hebt nog een klassieke meter
Dan: het kan niet. Maandafrekening vraagt een digitale meter.
Er is geen goed of fout antwoord. Er is wel een verkeerde manier om te kiezen, en dat is kiezen zonder te weten dat je wintermaanden anders gaan aanvoelen.
Nee. De keuze voor een maandafrekening hoort bij de digitale meter. Met een klassieke meter, of met een digitale meter waarbij je voor een jaarafrekening kiest, ontvang je elk jaar rond hetzelfde moment je afrekening.
Betaal ik nog voorschotten bij een maandafrekening?Bij een maandafrekening betaal je elke maand voor de energie die je de voorbije maand verbruikte, dus achteraf en niet vooraf. Voorschotfacturen horen bij een jaarafrekening, waar ze je verbruik gespreid over het jaar laten betalen.
Waarom schommelt mijn maandafrekening zo?Omdat ze je werkelijke verbruik volgt. Verwarm je op aardgas of elektriciteit, dan betaal je in de winter meer per maand en in de zomer minder. Een jaarafrekening met voorschotten verdeelt dat seizoenseffect net over het hele jaar.
Hoe wordt mijn voorschot bepaald?Het is een schatting van je verbruik, gebaseerd op de meterstanden van het vorige jaar of op je verbruikshistoriek van de afgelopen drie jaar.
Kan ik mijn voorschot laten aanpassen?Ja. Bijvoorbeeld wanneer je je woning tijdelijk niet bewoont, wanneer je extra toestellen hebt gekocht waardoor je meer verbruikt, of wanneer je zonnepanelen hebt geplaatst. Dat zijn voorbeelden en geen gesloten lijst. Weigert je leverancier de aanpassing, dan moet hij dat goed motiveren.
Mijn leverancier verhoogt mijn voorschot. Kan ik daar iets tegen doen?Ja. Je kan verzet aantekenen tegen een voorgestelde wijziging van je voorschot. Je hebt daarvoor tot vijftien dagen tijd, te rekenen vanaf het moment waarop je het voorstel van je leverancier hebt gekregen.
Klopt je afrekening niet en wil je weten waar je terechtkan? Lees wat je doet als je afrekening niet klopt.
Bronnen