Wat verbruiken je apparaten, en waar zit de winst?

Wat kost elk toestel je per jaar?

Twee cijfers maken deze tabel. Het verbruik per toestel komt uit de Fluvius-brochure Besparen op je energiefactuur, editie 02/2025, met een verdeling op het verbruik van 2024, en staat er in kilowattuur per jaar. De prijs komt uit de boordtabel van de CREG van juli 2026: het gemiddelde all-in tarief van het actieve marktaanbod in Vlaanderen bedraagt 36,79 cent per kWh, btw inbegrepen, op een profiel van 3.500 kWh. Dat is een marktgemiddelde en niet wat elk gezin werkelijk betaalt.

De rangorde is het punt. De twee toestellen die de lijst aanvoeren, staan allebei buiten de keuken en gaan allebei over warm water: een elektrische boiler en de pomp van je verwarming. Samen 826 euro per jaar, meer dan de wasmachine, de vaatwasser, de oven en de kookplaat bij elkaar.

Waarom staat er geen bedrag per wasbeurt?

Omdat Fluvius, de Vlaamse Nutsregulator en de FOD Economie het verbruik per toestel enkel in kilowattuur per JAAR geven. Een verbruik per beurt bestaat wel, maar op een andere plaats: op het Europese energielabel zelf, per 100 cycli. Voor droogkasten staat dat verbruik sinds 1 juli 2025 per 100 droogbeurten op het label; wasmachines en vaatwassers gingen al op 1 maart 2021 op het nieuwe labelsysteem over. Dat cijfer geldt dus per model en niet voor de wasmachine in het algemeen.

Datzelfde geldt voor de vraag die de meeste mensen stellen: wat scheelt wassen op 30 in plaats van 60 graden? Er is geen Vlaams cijfer voor. Wat er wel is, zijn drie dingen die ernaast liggen:

• Fluvius adviseert katoen op 30 graden om te verfrissen, 40 graden als het vuil is, en 60 graden voor de witte was. Zonder er een bedrag bij te zetten.
• Een ecoprogramma is volgens Fluvius vaak wel 30 procent zuiniger dan een gewoon programma. Dat gaat over het programma, niet over de temperatuur.
• Korte wasprogramma's kosten juist méér energie, want ter compensatie gaat de temperatuur omhoog.

Voor de vaatwasser is er wél een cijfer: het eco-programma op 50 tot 55 graden bespaart volgens Fluvius 26 procent elektriciteit en 19 procent water tegenover het standaardprogramma. Voorspoelen overslaan scheelt daar nog eens 22 procent water en 5 procent energie bovenop.

Verhoogt een lang draaiend toestel je maandpiek?

Niet noodzakelijk, en meestal niet. Dit is het hardnekkigste misverstand rond het capaciteitstarief, en het is de moeite om het één keer scherp te zetten.

Je maandpiek is niet het hoogste vermogen dat je toestellen samen kunnen trekken. Het is het hoogste gemiddelde vermogen over één kwartier van de maand. Je digitale meter registreert elke vijftien minuten je verbruik, rekent dat om naar een gemiddeld vermogen, en onthoudt daarvan het hoogste.

Dat woord gemiddelde doet het werk. Fluvius bevestigt het van zijn kant, op de vraag of de maandpiek de som is van alle vermogens die je tegelijk aanzet: nee, want huishoudelijke toestellen werken niet altijd een volledig kwartier en ook niet de hele tijd op hun maximale vermogen, dus je maandpiek ligt lager dan die som.

Wat wij daaruit afleiden, en de rekensom is dus van ons: zolang een eco-programma minder energie verbruikt én die over meer kwartieren spreidt, ligt het kwartiergemiddelde niet hoger dan bij het gewone programma, en meestal lager. Fluvius trekt die conclusie zelf niet; ze volgt uit de definitie die Fluvius geeft.

Eén voorbehoud hoort erbij, want een langer venster heeft ook een keerzijde. Een programma dat vier uur duurt in plaats van twee, valt twee keer zo vaak samen met iets anders. En Fluvius zegt uitdrukkelijk dat je hoogste piek meestal tijdens het koken ontstaat, met de raad om koken niet te combineren met je vaatwasmachine, droogkast of wasmachine. Valt je lange programma daarmee samen, dan gaat je piek wél omhoog.

Wat je piek betrouwbaar omhoog duwt, is dus gelijktijdigheid. Fluvius rangschikt de zwaarste verbruikers in twee groepen: elektrische voertuigen en grote warmtepompen op kop, en daarna de kleinere warmteopwekkers, namelijk droogkasten, vaatwassers, wasmachines, kookplaten en ovens. Andere toestellen hebben doorgaans weinig effect. De ingreep zit dus in het spreiden en niet in het inkorten. Fluvius vat het zelf zo samen: zo weinig mogelijk verbruiken, en spreiden waar je kan.

Waar zit je winst dan wel?

Op drie plaatsen, en ze staan alle drie in de bovenste helft van de tabel.

Je maandpiek verlagen. Voor 2026 kost één kW gemiddelde maandpiek ongeveer 53,39 euro exclusief btw per jaar, een Vlaams gemiddelde dat per netbeheerder verschilt, ofwel ruim 56 euro inclusief btw. De gemiddelde maandpiek van een Vlaams gezin bedroeg in november 2025 4,24 kW, wat in onze rekensom neerkomt op ongeveer 240 euro per jaar. Fluvius rekent hoe dan ook minstens 2,5 kW aan, ofwel ongeveer 141 euro.

Tussen het Vlaamse gemiddelde en die bodem zit ongeveer 98 euro. Lees dat niet als jouw winst. Ongeveer één op vijf klanten zit volgens Fluvius al op of onder de minimumbijdrage en kan er dus niets aan winnen. En de bodem van 2,5 kW halen betekent dat het gemiddelde van je twaalf maandpieken onder 2,5 kW blijft, wat met een elektrische oven of een inductiekookplaat niet lukt. Wat je eigen maandpieken zijn, zie je op Mijn Fluvius.

Je warm water. De boiler bovenaan de tabel is in zijn eentje goed voor ruim 40 procent van het elektriciteitsverbruik van een gezin van vier, gerekend met de 1.000 kWh per persoon die Fluvius in diezelfde brochure hanteert. Kijk daarnaast naar de verdeling van het TOTALE energieverbruik, gas inbegrepen, want dat is een ander soort cijfer: Fluvius zet daar 65 procent verwarming en 15 procent warm water tegenover 5 procent voor koelen en vriezen en 5 procent voor wassen, drogen, strijken en afwassen samen. Het referentiegezin in die brochure is een gezin van vier in een doorsnee rijwoning.

Je verlichting. Leds verbruiken volgens Fluvius 85 procent minder dan gloeilampen en 75 procent minder dan halogeenlampen, en gaan gemiddeld 15.000 branduren mee. Let op wat je met wat vergelijkt: de 240 kWh uit de tabel is een halogeen STAANDE lamp en de 20 kWh een gewone ledlamp. Dat zijn twee verschillende toestellen, geen een-op-een vervanging. Vervang je een halogeen door een led van hetzelfde lichtniveau, dan is 75 procent minder wat je mag verwachten.

Wat in deze lijst opvalt: de wasmachine draait elke week en staat toch in de middenmoot, terwijl de boiler niets zichtbaars doet en bovenaan staat. Hoe vaak je een toestel bedient, zegt dus weinig over wat het je kost.

Woon je in Wallonië, lees dan de Franstalige versie van dit artikel: daar bepaalt het uurblok je nettarief en niet je piek, en dat vraagt een ander gedrag.

Bestaat er een premie voor een zuinig toestel?

Er bestaat een kortingsbon van Fluvius van 250 euro voor een koelkast, diepvriezer, wasmachine of droogkast, maar niet voor iedereen. Die bon is voorbehouden aan wie binnen de inkomensgrenzen valt of onder de categorie klein verbruik. Voor een doorsnee gezin is er geen premie, en een belastingvoordeel voor huishoudtoestellen hebben we in geen enkele federale of Vlaamse bron teruggevonden.

Eén ding is wel veranderd en het is de moeite bij een aankoop. Sinds 1 juli 2025 dragen droogkasten hetzelfde energielabel als wasmachines en koelkasten, op een schaal van A tot G. De labels A+, A++ en A+++ zijn weg omdat bijna elk toestel toch al in de hoogste klasse zat. Het verbruik staat nu per 100 droogbeurten in plaats van per jaar, gemeten op het ecoprogramma, en er staat een aparte geluidsklasse en, bij condensatiemodellen, een condensatie-efficiëntie op. Een droogkast van vóór die datum vergelijk je dus niet met een van erna.

Veelgestelde vragen