Wat verandert er op 1 januari 2027 aan je energiefactuur?

Wat gebeurt er met de accijnzen op 1 januari 2027?

Sinds 1 augustus 2026 loopt er een accijnstraject over vier stappen, en 1 januari 2027 is de tweede. Het staat in artikel 419 van de programmawet van 27 december 2004, zoals dat artikel volledig vervangen is door de programmawet van 30 mei 2026. Die laatste is op 1 juni 2026 in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. De stappen van 2027, 2028 en 2029 staan letterlijk in de wettekst zelf, dus er is geen bijkomend besluit nodig om ze te laten ingaan.

De richting is voor de twee energievormen tegengesteld, en dat is opzet: elektriciteit wordt fiscaal lichter, aardgas zwaarder.

Bijzondere accijns, gezin	vanaf 1-8-2026	vanaf 1-1-2027	vanaf 1-1-2029
Elektriciteit, geen schijven	46,00	43,00	38,00
Aardgas, eerste 12 MWh	10,31	11,39	13,60
Aardgas, vanaf 12 MWh	11,16	12,24	14,45
Aardgas, beschermde afnemer	3,09	3,42	4,08

Alle bedragen in euro per MWh, exclusief btw. Twee dingen die vaak fout gaan. Bij aardgas rekent de wet per verbruiksschijf op jaarbasis, met een grens op 12 MWh: verbruik je 17 MWh, dan gaan de eerste 12 aan het eerste tarief en de volgende 5 aan het tweede. Bij huishoudelijke elektriciteit bestaan die schijven niet, daar staat één vlak tarief. En de aparte component bijdrage op de energie staat voor een gezin op nul, bij gas en bij elektriciteit, sinds 1 augustus 2026. Wie daar nog een bedrag bijrekent, rekent te hoog.

Wat betekent de elektriciteitsstap concreet? Een gezin dat 3.500 kWh verbruikt, betaalt aan bijzondere accijns 3,5 keer 43 in plaats van 3,5 keer 46. Dat is 150,50 euro tegen 161 euro, een verschil van 10,50 euro per jaar exclusief btw. De CREG stelt uitdrukkelijk dat accijnzen zelf aan btw onderworpen zijn, dus met 6 procent erbovenop wordt dat 11,13 euro. Dat is een bedrag per verbruikte MWh en niet een percentage van je factuur, en we schrijven het daarom ook niet als een percentage.

Waarom is 43 euro niet het bedrag dat je gaat betalen?

Omdat de tarieven in de wet referentietarieven zijn. Artikel 420 van diezelfde programmawet bevat een prijsbeschermingsmechanisme dat het tarief per kwartaal kan bijsturen, en dat mechanisme is geen theorie: sinds het in april 2023 in werking trad, is het vrijwel elk kwartaal op aardgas toegepast.

Hoe het werkt: ligt de gemiddelde energiekostprijs voor aardgas in een kwartaal boven een bovenwaarde, dan gaat het tarief voor de eerste gasschijf omlaag met 6 procent van dat verschil. Ligt ze voor de tweede schijf onder een onderwaarde, dan gaat dat tarief omhoog. Voor elektriciteit bestaat hetzelfde mechanisme met een eigen bovenwaarde. Het kwartaalgemiddelde komt van de gaspublicaties van de CREG, en de minister van Financiën publiceert het nieuwe tarief als officieel bericht in het Staatsblad, uiterlijk de twintigste dag van de maand na het kwartaal.

Hoe ver dat gaat, laat het laatste voorbeeld zien. Op 14 april 2026 stelde de minister van Financiën het tarief voor de tweede gasschijf vast op 9,3315 euro per MWh, ingaand op 1 juli 2026. Dat bericht past uitdrukkelijk het punt toe dat het tarief VERHOOGT, niet het punt dat het verlaagt. En de referentietarieven waarop zo'n bijsturing rekent, zijn sinds 1 augustus 2026 zelf veranderd. Onthoud dus twee dingen: de bijsturing werkt in beide richtingen, en het bedrag dat meespeelt staat niet in de wettabel maar in het meest recente officiële bericht in het Belgisch Staatsblad.

Er ligt daarnaast een voorontwerp van wet op tafel dat de accijns op elektriciteit verder wil verlagen, voor zakelijk en niet-zakelijk verbruik, in het kader van de energienorm. De ministerraad behandelde het op 5 juni 2026 in eerste lezing en op 18 juli 2026 in tweede lezing. In september 2026 was het nog niet in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd en waren er geen bedragen bekend. Dus: 43 euro is wat de gepubliceerde wet geeft voor 1 januari 2027, en er is een ontwerp dat precies dat cijfer wil aanpassen. Lees je dit later, kijk dan het Staatsblad na.

Wat mag je leverancier je vanaf 2027 nog aanrekenen?

Dit is het deel van 1 januari 2027 dat de meeste gezinnen zal merken, en het heeft niets met accijnzen te maken. De wet van 12 juli 2026, gepubliceerd op 20 juli 2026, wijzigt de elektriciteitswet van 1999 en de gaswet van 1965 en schroeft de prijszetting voor huishoudelijke afnemers vast. Ze geldt voor contracten die vanaf 1 januari 2027 gesloten worden, en voor lopende contracten van onbepaalde duur vanaf 1 januari 2028.

Er zit nog meer in die wet. De indexeringsparameters worden strenger: ze mogen alleen bewegen met de werkelijke leveringsgebonden kosten, parameters op personeelskosten of afschrijvingen zijn verboden, en de naam van de parameter moet weergeven waarop hij gerekend wordt. Leveranciers moeten elke maand hun volledige productenaanbod voor gezinnen bij de CREG aangeven, met de evolutie tegenover de vorige periode, en de waarden van hun indexeringsparameters minstens twaalf maanden op hun website publiceren. En precontractueel moet je een raming van de totaalprijs op jaarbasis krijgen, inclusief netwerkcomponent, taksen en heffingen, op basis van je eigen jaarverbruik of van een standaardprofiel.

Eén onderdeel geldt trouwens al sinds 1 augustus 2026: de klachtenregels. Je leverancier moet binnen vijf werkdagen antwoorden, en binnen tien werkdagen als je een factuur betwist. Zolang een factuurklacht onderzocht wordt, wordt de invordering van het betwiste bedrag opgeschort en mogen er geen verwijlinteresten aangerekend worden. Kosten aanrekenen voor de behandeling van een klacht mag op geen enkele manier.

Wat verandert er niet?

Dat is even nuttig om te weten, want rond een datum als 1 januari 2027 circuleert veel.

De btw blijft 6 procent. Het verlaagde tarief voor elektriciteit, voor aardgas als verwarmingsbrandstof en voor warmte via warmtenetten staat permanent in rubriek XIV van tabel A bij het koninklijk besluit nummer 20 van 20 juli 1970, hersteld door de wet van 19 maart 2023. Wij hebben de programmawetten van 2025 en 2026, de btw-wet van 10 februari 2026 en het koninklijk besluit van 14 februari 2026 nagekeken: geen van die teksten wijzigt iets aan de btw op energie, en er staat ook geen einddatum in de wettekst.

De federale bijdrage komt niet terug. Die bestond tot 31 december 2021 en is door de programmawet van 27 december 2021 vervangen door de bijzondere accijns. Federaal staan er op de factuur van een gezin dus alleen nog btw en accijnzen. Wat die accijns financiert is wel de moeite: onder meer het Sociaal Energiefonds voor de OCMW's en het Fonds beschermde klanten, dat leveranciers terugbetaalt die aan sociale maximumprijzen geleverd hebben.

Het sociaal tarief blijft per kwartaal vastgesteld worden. Dat doet de CREG, en het bedrag is identiek voor heel België, ongeacht je leverancier. Voor het derde kwartaal van 2026 bedroeg het 23,516 eurocent per kWh voor elektriciteit aan enkelvoudig tarief en 5,149 eurocent per kWh voor aardgas. Die bedragen zijn exclusief btw en accijnzen, maar de netkosten zitten er wel in. Het cijfer voor het eerste kwartaal van 2027 volgt op het gepubliceerde ritme rond half december 2026, dus vóór 1 januari maar niet lang ervoor.

En je nettarieven?

Hier lopen de twee gewesten uit elkaar, en het verschil is groter dan een detail: in het ene gewest kan je vandaag al opzoeken wat je in 2027 per kWh aan nettarief betaalt, in het andere niet.

Die asymmetrie volgt uit twee verschillende systemen. Wallonië werkt met een regulatoire periode van vijf jaar, van 2025 tot 2029, waarbinnen de tarieven vooruit vastgelegd worden en er jaarlijks nog één component herzien wordt: het tarief voor de regulatoire saldi. Dat is geen theorie, want het rooster van ORES voor 2027 is op 18 december 2025 op precies die component herzien. Vlaanderen beslist per tariefjaar. Wie leest dat "de nettarieven in 2027 met zoveel stijgen", moet dus eerst vragen over welk gewest dat gaat.

In Vlaanderen is er wel één netkostenpost die op 1 januari 2027 hard verandert, en die staat in de tariefmethodologie voor 2025 tot 2028: de historische korting op het kWh-tarief voor afname exclusief nacht wordt afgebouwd en gaat van 20 procent in 2026 naar 10 procent in 2027, en naar nul in 2028. Dat raakt alleen gezinnen met accumulatieverwarming of een accumulatieboiler op een exclusief-nachtmeter. Voor hen wordt dat deel van de netkosten duurder. Het eurobedrag kan er niet bij, want het tarief voor 2027 is nog niet vastgesteld.

Nog twee Vlaamse punten die op die datum ingaan. Het recht op een dynamisch prijscontract wordt breder voor wie een digitale meter heeft: vanaf 1 januari 2027 geldt het bij elke leverancier met meer dan 50.000 afnamepunten in Vlaanderen, waar de drempel nu op 200.000 ligt, en vanaf 1 januari 2029 bij elke leverancier. En de forfaitaire vergoedingen die je van je netbeheerder krijgt wanneer die te laat is, worden vanaf dan jaarlijks geïndexeerd. Het Energiedecreet zet die bedragen op 100 euro wanneer een digitale meter die je zelf gevraagd hebt te laat geplaatst wordt, en op 1,5 euro per dag per toegangspunt wanneer een afrekenings- of slotfactuur uitblijft, elk onder de voorwaarden die het decreet daaraan verbindt. Wie zowel stroom als gas heeft, telt dus twee keer 1,5 euro. Dat is een vergoeding in jouw voordeel.

In Wallonië verandert op 1 januari 2027 het capacitaire tarif prosumer, dat prosumenten zonder meter met bruto-afnameregistratie betalen. Bij ORES gaat het van 80,98 naar 84,51 euro per kWe per jaar exclusief btw, bij RESA van 79,45 naar 81,79 euro. Dat zijn vaste bedragen per netbeheerder en geen Waals gemiddelde. De Waalse compensatieregeling zelf verandert niet: die blijft tot 31 december 2030 gelden, maar alleen voor installaties tot 10 kW netto ontwikkelbaar vermogen die vóór 1 januari 2024 in dienst zijn gegaan.

Eén verplichting valt op 1 januari 2027 in beide gewesten, en hier zit een verschil dat je moet kennen. Het Vlaamse Energiebesluit legt die datum op voor elke bestaande verbruiksmeter voor warmte, koeling of warm water én elke bestaande warmtekostenverdeler: die moeten dan op afstand uitleesbaar gemaakt of vervangen zijn. Het Waalse besluit van 7 juli 2022 legt die datum alleen op voor de warmtekostenverdelers die vóór 1 januari 2023 geplaatst zijn; voor de warmtemeters zelf schrijft datzelfde artikel de vervanging pas voor bij het einde van hun levensduur, met een uitzondering als er te weinig plaats is voor een toestel met afstandsuitlezing. Het raakt je verwarmingsafrekening als je op een warmtenet zit of collectieve verwarming hebt.

Wil je weten waar al die componenten precies op je factuur staan, dan legt ons artikel over de opbouw van je energiefactuur de drie blokken uit: energieprijs, netkosten en taksen. En de vorige stap van dit accijnstraject staat in wat er sinds 1 augustus veranderde.

Veelgestelde vragen